W świecie badań nad zjawiskami paranormalnymi Reginaldo Hiraoka zajmuje miejsce szczególne – jako badacz, który łączy w sobie filozoficzną refleksję z eksperymentalnym rygorem. Z wykształcenia filozof i antropolog kulturowy, z zamiłowania parapsycholog eksperymentalny – przez lata prowadził badania na styku świadomości, technologii i zjawisk anomalnych, stając się jednym z najważniejszych głosów parapsychologii w Ameryce Łacińskiej.

To Hiraoka, wraz ze współpracownikami, przeprowadził badania porównawcze, które wykazały, że osoby w stanie Ganzfeld osiągają wyniki powyżej poziomu przypadku (33,33%), podczas gdy osoby bez tej stymulacji osiągają wyniki poniżej (18,52%) – a różnica między warunkami okazała się statystycznie istotna (p = 0,023)

. Jego badania nad bio-cyfrowym Ganzfeld, polowymi generatorami losowymi podczas rytuałów religijnych oraz adaptacją chińskich metod treningu psychicznego dla brazylijskich dzieci poszerzyły horyzonty współczesnej parapsychologii.

Kim jest Reginaldo Hiraoka? Jak wyglądała jego droga od studiów filozoficznych do kierowania badaniami parapsychologicznymi w Brazylii? Czym były jego eksperymenty i jakie znaczenie mają one dla współczesnej psychotroniki oraz parapsychologii? Niniejszy artykuł – adresowany do psychotroników, parapsychologów oraz wszystkich zainteresowanych granicami nauki – stanowi próbę całościowego spojrzenia na życie, pracę i dorobek tego niezwykłego badacza.

Reginaldo de Castro Hiraoka rozpoczął swoją akademicką drogę od studiów z filozofii na Pontifical Catholic University of Parana (PUC-PR) w Brazylii, które ukończył w 2011 roku. Następnie podjął studia podyplomowe z antropologii kulturowej na tej samej uczelni, uzyskując tytuł w 2013 roku.

Nie poprzestał jednak na tym. Poszerzał swoje kwalifikacje o specjalizację z parapsychologii w Faculdades Integradas Espírita (FIES) w 2001 roku, specjalizację z edukacji w wartościach ludzkich (2014) oraz specjalizację z psychologii transpersonalnej z uprawnieniami do nauczania w szkołach wyższych (2023). Obecnie jest magistrantem filozofii na Universidade Federal do Paraná, gdzie pisze pracę na temat „Filozofii nauki w szkole średniej: możliwa relacja między kuhnowskim pojęciem anomalii a zjawiskami psi”.

To niezwykłe połączenie – filozofii, antropologii, psychotroniki, parapsychologii i psychologii transpersonalnej – ukształtowało jego wyjątkowe podejście do badań nad świadomością, łączące rygor filozoficznej refleksji z otwartością na niezwykłe ludzkie doświadczenia.

Hiraoka jest nauczycielem filozofii w szkolnictwie średnim w Departamencie Edukacji Stanu Paraná. Prowadzi również zajęcia dla studentów podyplomowych z psychologii transpersonalnej, parapsykologii (ze szczególnym uwzględnieniem badań nad świadomością) i fizyki kwantowej na Faculdades Integradas Espírita (FIES).

Jest ponadto profesorem parapsychologii, filozofii i antropologii w Instituto de Parapsicologia e Ciências Mentais w Joinville w stanie Santa Catarina oraz wykładowcą na Faculdade Holística (FAHOL). Pracuje również jako parapsycholog w Clínica de Terapias Alternativas w Kurytybie.

Koordynator badań w Faculdade Espírita

Hiraoka pełni funkcję koordynatora podyplomowych studiów z parapsychologii w Faculdade Espírita w Kurytybie. To właśnie tam, w specjalnie zaprojektowanym laboratorium z izolacją akustyczną, prowadzone są eksperymenty nad zjawiskami paranormalnymi – od nagrywania tajemniczych głosów po badanie wpływu intencji na urządzenia elektroniczne.

Jak sam podkreśla w wywiadzie dla Globo Repórter: „Badamy to i przedstawiamy hipotezy, aby lepiej wyjaśnić zjawisko, ale uwzględniamy również przyczyny naturalne, przyczyny oszustw, przyczyny błędnej interpretacji”. To podejście – łączące otwartość na niezwykłe zjawiska z krytycznym namysłem – jest znakiem rozpoznawczym jego badań.

Hiraoka jest regularnie cytowany w brazylijskich mediach jako autorytet w dziedzinie parapsychologii. Jego praca była szeroko prezentowana w mediach, w tym w TV Globo (2013) oraz na Discovery Channel (2005). Jest również stałym komentatorem na temat parapsychologii w Rádio Transamérica.

W wywiadzie dla stacji radiowej Jovem Pan został określony mianem „łowcy duchów” (caça fantasmas) – choć sam Hiraoka podchodzi do swojej pracy z dużo większym naukowym dystansem.

Badania – od Ganzfeld do treningu psychicznego

Ganzfeld vs. non-Ganzfeld – przełomowe porównanie

Najbardziej znanym eksperymentem Hiraoki było badanie porównawcze wpływu stanu Ganzfeld na zdolności ESP, zaprezentowane na międzynarodowej konwencji Parapsychological Association w 2003 roku.

Czym jest Ganzfeld? To technika redukcji bodźców sensorycznych, w której uczestnik ma oczy zakryte połówkami pingpongowych piłek, na które rzutowane jest czerwone światło, a w uszach słyszy „biały szum”. Celem jest wywołanie stanu zmienionej świadomości, który – według parapsychologów – sprzyja występowaniu zjawisk psi.

W badaniu Hiraoki wzięło udział 74 uczestników, którzy dostarczyli 54 próby w każdym z dwóch warunków – z stymulacją Ganzfeld i bez niej. „Odbiorca” (osoba, która miała otrzymać informację telepatyczną od „nadawcy”) oglądał cztery klipy wideo i próbował zidentyfikować, który z nich był celem.

Wyniki były niezwykle interesujące:

    Ogółem – trafność na poziomie 25,93% (przy oczekiwanym przypadkowo 25%) nie była istotna

Warunek Ganzfeld – uczestnicy osiągnęli 33,33% trafień (p = 0,1)

Warunek non-Ganzfeld – uczestnicy osiągnęli zaledwie 18,52% trafień

Różnica między warunkami – statystycznie istotna (p = 0,023)

Co więcej, ani cechy uczestników (kreatywność, ekstrawersja, zaangażowanie artystyczne), ani zmiany w świadomości (poziom relaksu, aktywność umysłowa, postrzeganie czasu, świadomość ciała) nie korelowały z wynikami psi.

Jak podsumowuje Psi Encyclopedia: „Wyniki te wspierają ideę, że indukcja Ganzfeld jest procedurą sprzyjającą psi i są replikowane przez eksperymenty przeprowadzone przez grupę EECS z Northampton, gdzie indukcja Ganzfeld dała wskaźnik trafień 39% (p = 0,0007), ale tylko 27,5% bez indukcji Ganzfeld (p = 0,036)”.

Bio-cyfrowy Ganzfeld – nowy kierunek badań

Na konwencji Parapsychological Association w 2005 roku Hiraoka i współpracownicy przedstawili propozycję badawczą dotyczącą połączenia dwóch ustalonych technik w celu stworzenia nowego typu Ganzfeld.

Ich koncepcja zakładała połączenie cyfrowego Ganzfeld w czasie rzeczywistym z monitorowaniem fizjologicznym, aby poprawić analizę korespondencji między nadawcą a odbiorcą. Podejście to – nazwane bio-cyfrowym Ganzfeld – miało na celu wprowadzenie bardziej obiektywnych miar do badań nad psi, wykraczających poza subiektywne raporty uczestników.

Field REG – badania zbiorowej świadomości podczas rytuałów

Hiraoka badał również efekty zbiorowej świadomości przy użyciu polowych generatorów zdarzeń losowych (Field REG). Jego grupa analizowała odchylenia RNG podczas rytuałów religijnych i innych wydarzeń grupowych w stanie Paraná w Brazylii.

Jak jednak zauważa Psi Encyclopedia, „ogólna różnica między wydarzeniami eksperymentalnymi a kontrolnymi nie była istotna”. Mimo to badania te stanowią ważny krok w kierunku zrozumienia, czy zbiorowa uwaga i intencja mogą wpływać na systemy fizyczne – podobnie jak w przypadku Global Consciousness Project Rogera Nelsona.

Adaptacja chińskiego treningu psychicznego dla brazylijskich dzieci

Jednym z najbardziej oryginalnych projektów Hiraoki była adaptacja chińskiej techniki indukcyjnego treningu psi dla brazylijskich dzieci.

W badaniu opublikowanym w 2005 roku w Journal of International Society of Life Information Science, Hiraoka wraz z Kokubo, da Silvą, Pilato i Yamamoto opisali zastosowanie metody opracowanej przez badaczy z Uniwersytetu Yunnan do trenowania 11 brazylijskich dzieci. Monitorowali polowe RNG podczas treningu, aby sprawdzić, czy można zaobserwować anomalne efekty.

To pionierskie badanie pokazuje, jak Hiraoka łączy międzykulturowe inspiracje z nowoczesnymi narzędziami pomiarowymi – adaptując wschodnie techniki do zachodniego paradygmatu eksperymentalnego.

Badania nad fenomenami paranormalnymi w laboratorium

Jako koordynator badań w Faculdade Espírita, Hiraoka nadzoruje eksperymenty nad szerokim spektrum zjawisk paranormalnych. W jednym z badań zbudowano laboratorium z izolacją akustyczną, gdzie badacze nagrywają tajemnicze głosy.

W trakcie eksperymentów badacze zadają pytania w powietrze – „Czy jest ktoś, kto próbuje się komunikować?” – a następnie analizują nagrania w poszukiwaniu odpowiedzi. Jak wyjaśnia André Paciornik, parapsycholog współpracujący z Hiraoką: „Często pojawiają się one w progu niższym lub wyższym niż nasze ucho jest w stanie wychwycić. Wtedy trzeba to wzmocnić na komputerze”.

Hiraoka podkreśla jednak, że nie wszystko da się wyjaśnić w kategoriach paranormalnych: „Badacze mogą również wpływać na sprzęt” – zaznacza, wskazując na możliwość efektu eksperymentatora.

Publikacje

Hiraoka jest autorem lub współautorem kilkunastu publikacji naukowych, które ukazywały się głównie w materiałach konferencyjnych Parapsychological Association oraz w Journal of International Society of Life Information Science.

Do najważniejszych publikacji należą:

    Ganzfeld vs. no ganzfeld: An exploratory study of the effects of ganzfeld conditions on ESP (2003) – z F.E. da Silva i S. Pilato; zaprezentowane na 46. dorocznej konwencji Parapsychological Association

Field REG experiments of religious rituals and other group events in Paraná, Brazil (2006) – z T. Hirukawą, F.E. da Silvą, S. Pilato i H. Kokubo

Digital and Physiological Ganzfeld: looking for a more objective measure of psi (2005) – z F.E. da Silvą i S. Pilato; zaprezentowane na konwencji Parapsychological Association

Application of psi inductive training for Brazilian children (2005) – z H. Kokubo, F.E. da Silvą, S. Pilato i M. Yamamoto; opublikowane w Journal of International Society of Life Information Science

Obecne projekty badawcze

Hiraoka kontynuuje swoją działalność badawczą w ramach studiów magisterskich z filozofii na Universidade Federal do Paraná. Jego praca magisterska, zatytułowana „Filozofia nauki w szkole średniej: możliwa relacja między kuhnowskim pojęciem anomalii a zjawiskami psi”, stanowi próbę filozoficznego ugruntowania badań parapsychologicznych w kontekście filozofii nauki Thomasa Kuhna.

Fizyka kwantowa i podstawy teoretyczne

Psychotronika i  parapsychologia w świetle filozofii nauki

Hiraoka, jako filozof z wykształcenia, podchodzi do badań parapsychologicznych z perspektywy filozofii nauki. Jego praca magisterska bada możliwą relację między kuhnowskim pojęciem anomalii a zjawiskami psi.

W filozofii Thomasa Kuhna anomalie to obserwacje, które nie dają się wyjaśnić w ramach obowiązującego paradygmatu naukowego. Zjawiska psi – takie jak telepatia, jasnowidzenie czy psychokineza – mogą być postrzegane właśnie jako takie anomalie, które wymagają rewizji naszego rozumienia rzeczywistości.

Fizyka kwantowa w dydaktyce

Hiraoka wykłada fizykę kwantową na studiach podyplomowych z psychologii transpersonalnej i parapsychologii. Jego podejście łączy kwantowo-mechaniczne koncepcje z badaniami nad świadomością – choć, w przeciwieństwie do niektórzyh badaczy, nie proponuje on kwantowego wyjaśnienia psi jako ostatecznej teorii.

Field-consciousness effects

Hiraoka badał efekty świadomości polowej (field-consciousness effects) w zbiorowych kontekstach, takich jak rytuały religijne. Koncepcja ta zakłada, że zbiorowa uwaga lub intencja grupy może wpływać na systemy fizyczne – podobnie jak w badaniach Rogera Nelsona i Global Consciousness Project.

Krytyka

Należy uczciwie odnotować, że badania Hiraoki – jak cała parapsychologia – spotykają się z krytyką. Główne zarzuty dotyczą:

    Niewielkiej liczby prób – badanie Ganzfeld vs. non-Ganzfeld obejmowało 108 prób, co jest stosunkowo małą próbą

    Brak replikacji – choć wyniki są spójne z innymi badaniami Ganzfeld, potrzebne są dalsze replikacje

    Efektu eksperymentatora – jako osoba głęboko zaangażowana w badania nad psi, Hiraoka może nieświadomie wpływać na wyniki

Hiraoka odpowiada na te zarzuty, podkreślając znaczenie uwzględniania naturalnych przyczyn, oszustw i błędnej interpretacji w badaniach parapsychologicznych.

Krytyka i kontrowersje

Zarzuty metodologiczne

Główne zarzuty wobec badań Hiraoki dotyczą:

    Selekcji uczestników – uczestnicy byli samowybierani, co może wprowadzać bias

    Efektu eksperymentatora – jako osoba głęboko wierząca w zjawiska psi, Hiraoka może nieświadomie wpływać na wyniki

    Potrzeby replikacji – badanie Ganzfeld vs. non-Ganzfeld wymaga replikacji na większej próbie

Odpowiedź Hiraoki

Hiraoka nie unika krytyki. Jego strategia obejmuje:

    Uwzględnianie naturalnych wyjaśnień – jak sam podkreśla, w badaniach uwzględnia „przyczyny naturalne, przyczyny oszustw, przyczyny błędnej interpretacji”

    Transparentność metodologii – jego badania są prezentowane na konwencjach Parapsychological Association i poddawane recenzji

    Filozoficzne ugruntowanie – jego praca magisterska nad kuhnowskim pojęciem anomalii stanowi próbę filozoficznego uzasadnienia badań parapsychologicznych

Miejsce Hiraoki w nauce

Niezależnie od oceny jego badań, Hiraoka jest postacią, której nie można zignorować w kontekście parapsychologii w Ameryce Łacińskiej. Jego publikacje ukazują się w materiałach konwencji Parapsychological Association, jest koordynatorem podyplomowych studiów z parapsychologii w Faculdade Espírita, a jego praca była szeroko prezentowana w brazylijskich mediach.

Dziedzictwo i wpływ

Parapsychologia w Brazylii

Hiraoka jest jednym z najważniejszych przedstawicieli parapsychologii w Brazylii. Jego praca w Faculdade Espírita, Instituto de Parapsicologia e Ciências Mentais oraz na innych uczelniach przyczynia się do instytucjonalnego ugruntowania badań nad zjawiskami psi w tym kraju.

Badania Ganzfeld – wkład w międzynarodową parapsychologię

Badanie Ganzfeld vs. non-Ganzfeld Hiraoki stanowi ważny wkład w międzynarodowy korpus dowodów na skuteczność procedury Ganzfeld jako warunku sprzyjającego psi. Wyniki te są zgodne z replikacjami przeprowadzonymi przez inne grupy badawcze, w tym zespół EECS z Northampton.

Hiraoka, jako filozof z wykształcenia, wnosi do parapsychologii unikalną perspektywę filozoficzną. Jego praca nad kuhnowskim pojęciem anomalii stanowi próbę filozoficznego ugruntowania badań nad zjawiskami psi w szerszym kontekście filozofii nauki.

Inspiracja dla nowego pokolenia

Jako nauczyciel i koordynator studiów podyplomowych, Hiraoka kształci kolejne pokolenie badaczy parapsychologii w Brazylii. Jego obecność w mediach przyczynia się do popularyzacji badań nad świadomością i zjawiskami paranormalnymi wśród szerokiej publiczności.

Reginaldo Hiraoka to postać wyjątkowa w historii badań nad świadomością. Filozof z wykształcenia, antropolog z zamiłowania, parapsycholog eksperymentalny z powołania – przez lata prowadził badania, które łączą filozoficzną refleksję z eksperymentalnym rygorem.

Jego badanie porównawcze Ganzfeld vs. non-Ganzfeld – w którym uczestnicy w stanie Ganzfeld osiągnęli 33,33% trafień (powyżej przypadku), podczas gdy uczestnicy bez tej stymulacji osiągnęli zaledwie 18,52% (poniżej przypadku) – dostarczyło ważnych dowodów na skuteczność procedury Ganzfeld jako warunku sprzyjającego psi. Różnica między warunkami okazała się statystycznie istotna (p = 0,023).

Jego badania nad bio-cyfrowym Ganzfeld, polowymi generatorami losowymi podczas rytuałów religijnych oraz adaptacją chińskich metod treningu psychicznego dla brazylijskich dzieci poszerzyły horyzonty współczesnej parapsychologii. Jego praca w Faculdade Espírita – gdzie nadzoruje eksperymenty nad fenomenami paranormalnymi w specjalnie zaprojektowanym laboratorium – przyczynia się do instytucjonalnego ugruntowania badań nad psi w Brazylii.

Dla psychotroników i parapsychologów Hiraoka pozostaje jednym z najważniejszych współczesnych badaczy w Ameryce Łacińskiej – kimś, kto łączy filozoficzną refleksję z eksperymentalnym rygorem. Dla sceptyków – przykładem naukowca, który mimo najlepszych intencji nie zdołał dostarczyć rozstrzygających dowodów. Dla wszystkich – przypomnieniem, że nauka to nie zbiór dogmatów, ale nieustanne poszukiwanie prawdy.

Jak powiedział Hiraoka, uzasadniając swoje badania nad zjawiskami paranormalnymi: „Badamy to i przedstawiamy hipotezy, aby lepiej wyjaśnić zjawisko, ale uwzględniamy również przyczyny naturalne, przyczyny oszustw, przyczyny błędnej interpretacji”. Te słowa – pełne intelektualnej uczciwości i krytycznego namysłu – oddają istotę jego naukowego życia. Człowiek, który mógł pozostać filozofem lub antropologiem, wybrał trudną drogę eksploracji nieznanego – i wiódł nią innych.

Bibliografia

   Psi Encyclopedia – Reginaldo Hiraoka

 Globo Repórter – Faculdade Espírita pesquisa há 30 anos os chamados 'fenômenos da paranormalidade' (2013)

    Escavador – Reginaldo de Castro Hiraoka

    RIC.com.br – Professor de parapsicologia, Reginaldo Hiraoka é o entrevistado do Boa da Pan (2024)

    Silva, F.E. da, Pilato, S. & Hiraoka, R. – Ganzfeld vs. no ganzfeld: An exploratory study of the effects of ganzfeld conditions on ESP (Proceedings of the 46th Annual Convention of the Parapsychological Association, 2003)

    Hirukawa, T., Hiraoka, R., Silva, F.E. da, Pilato, S. & Kokubo, H. – Field REG experiments of religious rituals and other group events in Paraná, Brazil (2006)

    Kokubo, H., Silva, F.E. da, Pilato, S., Hiraoka, R. & Yamamoto, M. – Application of psi inductive training for Brazilian children (Journal of International Society of Life Information Science, 2005)

    Silva, F.E. da, Pilato, S. & Hiraoka, R. – Digital and Physiological Ganzfeld: looking for a more objective measure of psi (Parapsychological Association Convention, 2005)